Hiểu đúng để không ‘lạm dụng’ và không ‘bỏ sót’
Khi bác sĩ có thể chỉ định kháng sinh: viêm tai giữa mủ (một số trường hợp), viêm họng liên cầu khuẩn (khuẩn), viêm phổi do khuẩn, nhiễm khuẩn tiết niệu, nhiễm khuẩn huyết.. — dựa vào khám + xét nghiệm, không chỉ ‘sốt cao’.
Vì sao ‘không tự dùng’: (1) kháng kháng sinh — dùng bừa làm vi khuẩn ‘nhờn’, lần sau điều trị khó/ tốn kém; (2) tác dụng phụ — tiêu chảy, dị ứng, nặng hơn là sốc phản vệ; (3) ‘che’ bệnh — kháng sinh sai làm bệnh diễn tiến khó nhận biết; (4) không có tác dụng với virus (đa số bệnh trẻ em hay gặp) → ‘uống vô ích mà hại’.
Nếu bác sĩ ĐÃ kê kháng sinh: (a) dùng đủ liều, đủ số ngày (kể cả khi bé ‘đã đỡ’ — dừng sớm gây tái phát/ kháng thuốc); (b) đúng giờ (một số loại cần cách nhau đúng); (c) cho ăn/ uống theo hướng dẫn (một số uống trước/ sau ăn); (d) theo dõi tác dụng phụ (tiêu chảy, phát ban → báo bác sĩ); (e) không ‘chia’ thuốc cho bé khác và không lưu ‘dùng lại’.
Cha mẹ nên làm gì thay vì ‘xin kháng sinh’: (1) theo dõi + hạ sốt + bù nước (virus thường ‘tự khỏi’ 5–7 ngày — quan trọng là chăm đúng); (2) đưa đi khám khi có dấu hiệu cảnh báo (sốt cao kéo dài, thở nhanh, li bì, mất nước..); (3) hỏi bác sĩ ‘bệnh này do virus hay vi khuẩn, có cần kháng sinh không’ — hiểu để yên tâm; (4) ‘chờ theo dõi 48 giờ’ là cách tiếp cận hợp lý với nhiều viêm hô hấp trên nhẹ (nếu không đỡ/ nặng lên → khám lại). Kháng sinh là ‘vũ khí quý’ — dùng đúng lúc mới hiệu quả; lạm dụng làm nó ‘mất tác dụng’ cho cả cộng đồng (kháng kháng sinh là mối đe dọa toàn cầu).
Nguồn tham khảo
- Bộ Y tế (moh.gov.vn) — hướng dẫn chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em.
- Tổ chức Y tế Thế giới (who.int) và khuyến nghị của Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP, tức Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ) về nuôi dưỡng, giấc ngủ, thời gian dùng màn hình.