Ngậm bắt vú đúng và tư thế cho bú
Ngậm bắt vú đúng: (a) đưa bé sát vào mẹ (không chỉ nhét đầu vú); (b) cằm bé chạm ngực mẹ, mũi gần quầng vú; (c) bé ngậm sâu — môi dưới lộn ra, phần quầng vú trên thấy nhiều hơn phần dưới; (d) nghe tiếng nuốt (ực), không nghe tiếng chụt chụt (dấu hiệu ngậm nông).
Bốn tư thế phổ biến: (1) nằm nghiêng (cradle), (2) bắt chéo, (3) nằm nghiêng bên (mẹ mệt, ban đêm), (4) ôm bóng (football) — chọn tư thế thoải mái cho mẹ và đúng cho bé; điểm chung: bé thẳng, bụng áp mẹ, đầu cao hơn thân.
Dấu hiệu bé nhận đủ sữa và xử lý vấn đề hay gặp
Bé bú đủ thường có: (a) 6–8 tã ướt trở lên mỗi ngày (sau vài ngày đầu); (b) phân vàng hoa cà/ mù tạt; (c) lên cân theo biểu đồ tăng trưởng; (d) tỉnh táo, da hồng, mềm người sau khi bú; (e) bú 8–12 lần/ ngày ở sơ sinh. Cho bú theo nhu cầu: bé đòi thì cho, bé bú no thì nhả — không cần canh giờ, không đánh thức bé nếu bé tăng cân tốt (trừ khi bác sĩ yêu cầu, ví dụ bé ngủ quên hoặc vàng da cần đánh thức bú).
Vấn đề hay gặp: (a) đau núm — thường do ngậm sai, sửa tư thế; nếu nứt/ chảy máu kéo dài thì nhờ tư vấn; (b) căng tức/ tắc tia — cho bú đúng cách kết hợp vắt bớt (bài tắc tia sữa); (c) mẹ ít sữa — bé bú nhiều thì sữa về nhiều (bài ít sữa mẹ); (d) bé không tăng cân — kiểm tra khớp ngậm, số lần bú, lượng sữa rồi cho khám.
Vài lưu ý tối ưu: (1) cho bú trong giờ đầu sau sinh, da kề da — tốt cho cả mẹ và bé; (2) không cho bình/ ti giả quá sớm nếu muốn bú mẹ hoàn toàn (bé có thể chê vú mẹ); (3) mẹ ăn uống, nghỉ ngơi và uống đủ nước (bài mẹ cho con bú kiêng gì); (4) nhờ người nhà giúp — bú mẹ không phải việc một mình mẹ. Khi cần chuyên môn: đau kéo dài, nứt nhiều, bé không tăng cân hoặc tiểu ít, mẹ nghi ít sữa — nên tìm tư vấn sữa mẹ ở bệnh viện/ trung tâm; giải quyết nhanh và đúng hơn tự mò mẫm. Bú mẹ đúng cách là kỹ năng học được, không tự nhiên biết ngay — kiên nhẫn và nhờ hỗ trợ là bình thường.
Nguồn tham khảo
- Bộ Y tế (moh.gov.vn) — hướng dẫn chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em.
- Tổ chức Y tế Thế giới (who.int) và khuyến nghị của Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) về nuôi dưỡng, giấc ngủ, thời gian dùng màn hình.