Gan — thực phẩm là một phần, bỏ cái xấu là chính
- Gan tích tụ mỡ (NAFLD — 25–30% người VN): nguyên nhân chính là đường fructose (nước ngọt) + calo dư + ít vận động — chữa bằng: giảm đường + giảm cân 5–10% + vận động; thực phẩm ‘th detox (thải độc)’ là phụ.
- Rượu bia: gan xử lý cồn là ‘ưu tiên’, dồn chất béo tích tụ — giảm cồn là can thiệp số 1 cho gan.
- Thuốc – thực phẩm chức năng: paracetamol quá liều, TPCN ‘bổ gan’ không rõ nguồn — gan xử lý mọi thứ, thêm hóa chất lạ là gánh nặng.
’ ăn gì detox gan’ là câu hỏi sai — gan tự detox (đó là công việc của nó); câu đúng: ‘ăn gì để KHÔNG gánh nặng thêm cho gan’ — giảm đường + rượu + duy trì cân nặng là 3 việc có bằng chứng mạnh nhất; thực phẩm như nghệ, trà xanh là hỗ trợ nhỏ.
Ba nhóm nên có và hai thứ nên tránh vì gan
| Nên tăng | Vì sao |
|---|---|
| Rau xanh, trái cây ít ngọt | Chất xơ, chất chống oxy hoá |
| Đạm nạc vừa đủ (cá, trứng, đậu) | Gan cần đạm để tổng hợp protein |
| Nước đủ | Hỗ trợ chuyển hoá |
| Nên hạn chế | Lý do |
|---|---|
| Rượu bia | Nguyên nhân gan nhiễm mỡ/ xơ gan hàng đầu |
| Đường và nước ngọt nhiều | Gan dễ tích mỡ khi thừa năng lượng |
Cảnh giác với “thuốc giải độc gan”, thực phẩm chức năng gan bán tràn lan: nhiều sản phẩm không có bằng chứng và một số từng gây tổn thương gan. Nếu men gan cao, việc cần làm là kiểm tra nguyên nhân (mỡ, rượu, virus, thuốc) và điều trị đúng nguyên nhân, không phải mua đồ bổ gan.
Nguồn tham khảo
- Bảng thành phần dinh dưỡng thực phẩm Việt Nam (Bộ Y tế) và thông tin dinh dưỡng in trên bao bì sản phẩm.
- Tổ chức Y tế Thế giới (who.int) cho khuyến nghị nhu cầu năng lượng hằng ngày.