Thiếu máu thiếu sắt — dấu hiệu + ăn uống
- Dấu hiệu: mệt mỏi, xanh xao, chóng mặt khi đứng, móng giòn, hay infec — xét nghiệm máu (hemoglobin + ferritin) là chẩn đoán, không tự chẩn qua cảm giác.
- Bộ ba bổ sắt: 100g gan heo/tuần (sắt heme đỉnh) + thịt đỏ nạc mỗi ngày + rau xanh + chanh — tăng cả heme + non-heme + tăng hấp thu.
- Chống chất ức chế sắt: trà/cà phê ngay sau ăn giảm hấp thu sắt 50–60% (tanin) — uống cách bữa 1–2 giờ.
Phụ nữ kinh nguyệt nhiều = nhóm thiếu sắt cao nhất — xét nghiệm định kỳ + bổ sung sắt theo bác sĩ (thực phẩm một mình không đủ nếu thiếu nặng); ‘bổ máu’ dân gian (nước màu đỏ) chưa chắc bổ sắt — sắt từ thịt/gan mới là căn cứ khoa học.
Sắt trong thực phẩm và cách hấp thu
| Nhóm | Thực phẩm | Hấp thu |
|---|---|---|
| Sắt heme (động vật) | Thịt đỏ, gan, huyết, hải sản | Hấp thu tốt |
| Sắt phi heme (thực vật) | Đậu, rau lá xanh, ngũ cốc | Hấp thu kém hơn |
| Tăng hấp thu | Ăn kèm vitamin C (cam, ổi, ớt chuông) | Nên kết hợp |
| Giảm hấp thu | Trà, cà phê ngay sau bữa | Nên uống cách 1–2 giờ |
Dấu hiệu thiếu máu thiếu sắt thường gặp: mệt, da xanh, hoa mắt, khó tập trung, tóc dễ rụng. Điều cần lưu ý: uống viên sắt không nên tự ý kéo dài liều cao vì thừa sắt cũng gây hại cho gan; nên xét nghiệm và bổ sung theo chỉ định, đặc biệt với phụ nữ mang thai và người có bệnh dạ dày.
Nguồn tham khảo
- Bảng thành phần dinh dưỡng thực phẩm Việt Nam (Bộ Y tế) và thông tin dinh dưỡng in trên bao bì sản phẩm.
- Tổ chức Y tế Thế giới (who.int) cho khuyến nghị nhu cầu năng lượng hằng ngày.