Ý nghĩa từng loại (miền Nam)
- Mãng cầu: ‘cầu’ — mong ước.
- Dừa: ‘vừa’ — vừa phải, đủ đầy.
- Đu đủ: ‘đủ’ — đầy đủ sung túc.
- Xoài: ‘xài’ — tiêu xài dồi dào.
- Sung: ‘sung’ — sung túc, sung sức.
Miền Bắc chọn chuối (tựa tay nâng), bưởi (tròn đầy), đào – quýt (màu đỏ vàng Tết), hồng (âm ‘hồng’ — may mắn); nhà có dưa hấu thêm ‘tận’ (một – sự tận hưởng) theo nhiều cách hiểu vùng.
Thời nay nhiều gia đình bớt phong cách ‘đúng chữ’ mà chọn trái cây tươi đẹp, an toàn (ít thuốc), đủ 5 màu sắc bắt mắt — tinh thần mâm quả là mời mùa màng – cảm tạ đất trời, dùng trái cây có nguồn gốc rõ ràng và ăn hết sau Tết (không bỏ phí) là cách trọn nghĩa nhất.
Mâm ngũ quả ba miền gồm gì (bảng tham khảo)
Mâm ngũ quả không có quy định chung — mỗi miền chọn loại quả theo cách đọc tên thành lời chúc.
| Miền | Loại quả thường có | Cách “đọc” ý nghĩa |
|---|---|---|
| Bắc | Chuối, bưởi, quất, táo, hồng/ lê | Chuối xanh ôm quả chín; bưởi căng tròn, “đủ đầy” |
| Trung | Thanh long, dưa hấu, mãng cầu, xoài, chuối | Ít quả ngọt, ưu tiên quả chưng lâu |
| Nam | Mãng cầu, dừa, đu đủ, xoài, sung | “Cầu – vừa – đủ – xài – sung” (cầu vừa đủ xài) |
Điểm dễ nhớ: miền Nam chọn theo câu chúc đọc chệch tên quả, miền Bắc chọn theo thế đẹp và màu sắc (chuối phải có, để đỡ các quả khác). Một số loại quả kiêng đặt ở miền Nam vì đọc thành lời không may (ví dụ quả lê – “lê” đọc gần “lê lết”, quả táo… tùy cách nói mỗi nhà).
Bày mâm ngũ quả thế nào cho đẹp và để được lâu
- Chọn quả đang độ chín “vừa”: quả chín quá sẽ hỏng trước ngày 3 Tết; quả xanh non để lâu nhưng khó tạo thế đẹp.
- Kích thước phải đều: quả lớn đặt giữa, quả nhỏ vòng ngoài, chuối đặt trước đỡ cả mâm.
- Dùng nải chuối xanh để chống lật: đây là lý do hầu hết mâm miền Bắc đều có chuối.
- Giữ lạnh hoặc chỗ thoáng mát, không chất đống, không đặt sát hương đèn để quả không bị chín nẫu.
- Không cần đủ 5 loại theo sách — 3 hoặc 7 loại vẫn chấp nhận, miễn mâm gọn và tươi.
Nguồn tham khảo
- Kiến thức phong thủy lưu truyền (nạp âm ngũ hành, can chi, màu sắc) — mang tính tham khảo văn hoá, không phải cơ sở khoa học.