Vì sao không cần + khi nào cần
Vì sao thuốc bổ tràn lan không tốt: (a) thừa vitamin/ khoáng cũng gây hại (thừa vitamin A gây độc gan, đau đầu; thừa sắt gây táo bón, tổn thương gan; thừa kẽm ảnh hưởng đồng/ miễn dịch); (b) nhiều chế phẩm quảng cáo kích thích ăn ngon chứa thành phần không phù hợp trẻ (một số có hoạt chất ảnh hưởng thần kinh/ tim) — thực tế đã có ca ngộ độc, tổn thương; (c) tiền bạc và thời gian nên dành cho ăn uống đa dạng hơn; (d) thuốc bổ không thay được bữa ăn tốt.
KHI CẦN bổ sung (có căn cứ): (1) vitamin D — nhiều hướng dẫn khuyến cáo bổ sung vitamin D cho trẻ bú mẹ/ trẻ ít tiếp xúc nắng (hỏi bác sĩ liều theo tuổi); (2) sắt/ kẽm/ vitamin A — khi bác sĩ xác định thiếu hụt (qua xét nghiệm/ triệu chứng) hoặc theo chương trình y tế (bổ sung vitamin A liều cao định kỳ cho trẻ) — không tự mua sắt/ vitamin A liều cao cho trẻ; (3) trẻ có chế độ ăn đặc biệt/ bệnh lý/ kém hấp thu/ sinh non — theo bác sĩ; (4) thiếu máu do thiếu sắt — xét nghiệm + bổ sung theo đơn.
Thay cho thuốc bổ — cái trẻ thực sự cần: (a) ăn uống đa dạng (đạm, sắt từ thịt/ cá/ trứng/ đậu, canxi từ sữa, rau/ quả vitamin); (b) giấc ngủ đủ + vận động hằng ngày (tiếp xúc nắng sáng giúp vitamin D); (c) giảm đồ ngọt/ đồ ăn nhanh/ màn hình trước ăn; (d) khám định kỳ để theo dõi tăng trưởng + phát hiện thiếu hụt nếu có; (e) bổ sung dầu/ mỡ trong bữa ăn của trẻ nhỏ (giúp hấp thu vitamin tan trong dầu).
Cảnh giác quảng cáo: sản phẩm tăng cân nhanh, ăn ngon miệng, cao lớn vượt trội, đề kháng tốt hơn kháng sinh — phần lớn là marketing; nhiều sản phẩm bán đa cấp/ không rõ nguồn; chỉ dùng khi có căn cứ y khoa và sản phẩm rõ nguồn.
Nhắn gọn: bữa ăn tốt + ngủ đủ + vận động + khám định kỳ mạnh hơn mọi lọ thuốc bổ; chỉ bổ sung khi thực sự thiếu hoặc có chỉ định — và theo liều chính xác. Nếu bạn lo con cần bổ sung gì — hãy hỏi bác sĩ nhi thay vì tự mua theo quảng cáo.
Nguồn tham khảo
- Bộ Y tế (moh.gov.vn) — hướng dẫn chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em.
- Tổ chức Y tế Thế giới (who.int) và khuyến nghị của Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) về nuôi dưỡng, giấc ngủ, thời gian dùng màn hình.